Novine u praksi Evropskog suda za ljudska prava tokom 2020. godine

U ovom su članku predstavljene neke od najznačajnijih odluka Evropskog suda za ljudska prava (u daljem tekstu: Sud ili ESLjP) usvojene 2020. godine koje pružaju pregled najvažnijih novina u tumačenju i primjeni Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (u daljem tekstu: Konvencija ili EKLjP) u vezi s pitanjima od značaja za Bosnu i Hercegovinu (BiH). U prvom dijelu su dati opšti podaci o broju predstavki podnijetih Sudu i prikazani su trendovi i statistički podaci o presudama i odlukama koje je ESLjP usvojio tokom 2020. godine. U drugom dijelu su dati podaci o broju predstavki podnijetih Sudu protiv zemalja regiona, te koje vrste pitanja i povrede su se često pojavljivale. Konačno, u trećem dijelu je dat prikaz odabranih presuda od značaja za jurisprudenciju sudova u BiH.

Pregled sudske prakse Evropskog suda za ljudska prava u odnosu na Bosnu i Hercegovinu u drugoj polovini 2020. godine

U toku druge polovine 2020. godine Evropski sud za ljudska prava (u daljem tekstu: ESLjP ili Sud) je donio 2 presude i 18 odluka o dopustivosti u odnosu na Bosnu i Hercegovinu (BiH). Već iz ovog podatka vidljivo je da je pandemija uslijed zaraze COVID-19 uticala značajno i na redovan rad u brzini odlučivanja Suda po primljenim predstavkama, što se vjerovatno odrazilo i na ukupan broj odluka u odnosu na BiH. Obje presude u ovom periodu je donio Komitet sastavljen od troje sudija. Jedna presuda pokreće pitanja prava na zaštitu prava iz člana 1 Protokola br. 12 (opšta zabrana diskriminacije), dok druga presuda pokreće pitanje prava na pravično suđenje iz člana 6 u vezi s pravom na mirno uživanje imovine iz člana 1 Protokola br. 1 uz Konvenciju. Sud je spomenute odluke također donio povodom pitanja koja pokreću pitanja iz člana 6 (pravo na pravično suđenje) u vezi sa članom 1 Protokola br. 1 uz Evropsku konvenciju o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda (u daljem tekstu: EKLjP ili Konvencija), što je i u dosadašnjoj sudskoj praksi u odnosu na BiH u najvećem broju predmeta slučaj. Karakteristično za najveći broj odluka kojima se predstavke brišu s liste predmeta Suda jeste da se odnose na neizvršenje domaćih pravosnažnih presuda donesenih u korist podnositelja predstavki protiv kantona, a kojima je kantonima naloženo da isplate novčana potraživanja iz radnog odnosa. U narednom dijelu ukratko će biti predstavljene presude, kao i spomenute odluke Suda.

Novine u praksi Ustavnog suda Bosne i Hercegovine

Ono što karakteriše skoro sve odluke koje je Ustavni sud izabrao za period juli – decembar 2020. godine jesu nedostaci u obrazloženjima odluka redovnih sudova, zbog kojih je utvrđeno kršenje prava na pravično suđenje. Prve dvije odluke u kojima je zbog obrazloženja koje ne zadovoljava standarde prava na pravično suđenje utvrđeno kršenje člana 6(1) Evropske konvencije o ljudskim pravima i osnovnim slobodama (Evropska konvencija) tiču se izvršnog postupka. U predmetu AP- 613/19 kršenje je utvrđeno zato što se izvršni sud upustio u preispitivanje skice lica mjesta koja je sastavni dio pravosnažne presude čije je izvršenje traženo, a nije dao relevantno obrazloženje o tome zašto smatra da je izvršenje kako je naloženo tom presudom nemoguće.

Novine u jurisprudenciji Vrhovnog suda Federacije Bosne i Hercegovine

Vrhovni sud Federacije Bosne i Hercegovine za period juli – decembar 2020. godine je za ovaj broj Pravne hronike izdvojio sažetke šest odluka. Iz oblasti krivičnog prava izdvojene su dvije odluke, od kojih je jednom odlukom ovaj Sud našao da je prvostepeni sud pravilno zaključio kada je prijedlog odbrane za izvođenje dokaza saslušanja svjedoka odbio jer odbrana nije obrazložila relevantnost tih dokaza (svjedoci nisu imali saznanja o predmetnom krivičnom djelu), dok je drugom odlukom utvrđeno da ranija osuđivanost ne može predstavljati naročitu okolnost za produženje pritvora. Nadalje, iz građanskog referata za pregled su izabrane tri revizijske odluke koje se tiču valjanosti testamenta sačinjenog pred svjedocima, naknade materijalne štete zbog nemogućnosti namirenja potraživanja prodajom založene stvari, kao i raskida ugovora o kupoprodaji nekretnine zbog materijalnih nedostataka. Iz oblasti upravnog prava izdvojena je jedna odluka i to odluka broj 01 0 U 010930 17 Uvp.

Četvrta godišnja konferencija Pravosudnog foruma za Bosnu i Hercegovinu „Pristup javnosti i transparentnost pravosudnog sistema – Evropski standardi i praksa u BiH“